"Jakie powinno być jedzenie?" Tym pytaniem Asia rozpoczynała warsztaty.
Odpowiedzi były różne, ale sprowadzały się do bezpieczeństwa, przyjemności, spokoju.
Ale jakie czynniku powinny być spełnione, aby aktywność, która towarzyszy nam przez całe życie mogła taka być?
W pierwszych miesiącach życia dominują odruchowe reakcje oralne i posturalne - prawidłowa ich realizacja ułatwia pobieranie pokarmu i koordynację oddychania, ssania i połykania oraz pozwala na kształtowanie się wyższych funkcji motorycznych (jamy ustnej i całego ciała).
Około 2 miesiąca życia dziecko zaczyna sięgać rączkami do buzi w pozycji na plecach i na brzuszku. Palce ze względu na odruch chwytny mogą być w lekkim zgięciu. Jest to pierwsza autostymulacja oralna podczas której występują ruchy ssące, nieodżywcze. Mają one na celu samoregulację, odwrażliwianie śluzówki oraz trening koordynacji oddychania, ssania i połykania. Nieustannie rozwój zmysł wzroku i percepcji wzrokowej pozwala dziecku na zauważanie coraz większej liczby bodźców ze świata, co w przyszłości zaowocuje wykształceniem się koordynacji oko - ręką niezwykle ważnej dla funkcji jedzenia. Między 2 a 3 miesiącem życia dziecko wodzi wzrokiem w poziomie i pionie. Pojawiają się również ruchy sakadowe (mimowolne ruchy oczu). Po 3 miesiącu życia dziecko zaczyna wodzić po skosie i sięgać po przedmioty.
Umiejętność reagowania na uśmiech, twarz mamy i utrzymywanie kontaktu wzrokowego ułatwia komunikację między rodzicem a dzieckiem podczas karmienia. Prawidłowo rozwijający się słuch i percepcja słuchowa przyczyniają się do zmieniania tempa ssania w odpowiedzi na ton i melodyjność głosu mamy.
Około 3 miesiąca dziecko zyskuje kontrolę linii środkowej ciała i kontrolę głowy - język ustawia się centralnie dzięki czemu następuje efektywniejsze transportowanie mleka w kierunku gardła.
Stopniowo wzmacniają się mięśnie tylnej i przedniej taśmy, dziecko rozwija podpór w pozycji leżenia na brzuchu i kierowanie głowy na boki, co służy rozwijaniu stabilizacji żuchwy, otwieraniu i domykaniu buzi w oporze przeciwko grawitacji.
Nieustannie trwa doskonalenie leżenia na plecach, sięganie do przedmiotów w leżeniu na brzuszku, próby obracania się z pleców na brzuch - co wpływa na rozwijanie się ruchów lateralnych języka (wolicjonalne ok. 6 miesiąca), trening izolacji ruchów języka od żuchwy, kształtowanie się gotowości do trzymania np. butelki - oburącz. Chcąc wprowadzić pierwsze próby karmienia łyżeczką warto zaobserwować najpierw stopień wygaszenia pierwotnych noworodkowych reakcji odruchowych tj. odruch szukania, otwierania ust, kąsania, wypychania, lizania i odruch wymiotny, które powinny stopniowo ulegać integracji między 4 a 6 miesiącem życia dziecka. W tym czasie zaobserwować możemy występowanie przerzutności uwagi. Dziecko zaczyna lokalizować źródła dźwięku, co może sprzyjać rozpraszaniu się podczas jedzenia czy zabawy.
W 7 miesiącu dziecko zaczyna celowo upuszczać przedmioty i obserwuje co się z nimi dzieje. Kształtuje umiejętności manipulowania przedmiotami, co przydaje się w pierwszych próbach posługiwania się akcesoriami do jedzenia oraz podczas pierwszych kontaktów z pokarmami stałymi. Są to początku odgryzania, nagryzania i żucia.
Około 8 miesiąca - można zaobserwować czworakowanie, samodzielne siadanie, próby wstawania przy kanapie - zwiastuje to gotowość motoryczną do przyjęcia pozycji siedzącej na krzesełku podczas jedzenia. Dziecko, które jest w stanie przeciwstawić się sile grawitacyjnej i zdobyło poszczególne kamienie milowe rozwoju ruchowego jest w stanie przyjmować pokarmy stałe, z kawałkami i płynne. To wtedy mogą nastąpić próby picia z kubeczka trzymanego przez rodzica.
Bibliografia
M. Machoś, M. Czajkowska "Sprawdź czy jest gotowe do jedzenia. Karty obserwacji."
Doświadczenie własne.